O nas

Made in Germany - niemiecka ocena wartości hodowlanej
dla rasy HF

Wartości hodowlane, w szczególności dla buhajów używanych w sztucznym rozrodzie są motorem napędowym postępu genetycznego dla krajowej populacji krów, ale odgrywają też niebagatelną rolę na płaszczyźnie międzynarodowej. Jakość tej wyceny ma w tym kontekście najistotniejsze znaczenie.

Obiektywna ocena jakości wyceny hodowlanej jest dla stojącego z boku obserwatora niezwykle trudna do oszacowania. Potrzebna jest do tego rozległa wiedza, doskonała organizacja systemu, a w konsekwencji zaufanie do otrzymywanych wyników, stanowiące podstawę praktycznego zastosowania i przekładającego się na rzeczywisty postęp hodowlany.


Jakość oceny wartości hodowlanej (WH) opiera się na trzech kolumnach:
1. Kolekcjonowanie danych oraz ich prawdziwość
2. Kompleksowość i pełność modeli oceny
3. Neutralność - obiektywność WH

1. Dane oraz ich jakość
W Niemczech urzędową kontrolą użytkowości mlecznej objętych jest około 2 230 000 krów HF ( 1,98 mln czarno-białych i 0,25 mln czerwono-białych ), co stanowi jeden z największych na świecie banków danych. Trzy czwarte tych zwierząt wpisana jest do ksiąg hodowlanych, stawiając Niemcy na czele daleko przed innymi krajami np.: USA czy Francją.




Ilość krów wpisanych do ksiąg hodowlanych:

Niemcy	1,650 mln
Włochy	1,100 mln
USA	1,000 mln
Holandia	0,620 mln
Kanada	0,540 mln
Francja	0,400 mln

Wielkość ocenianej populacji oraz długoletnia tradycja pozwoliły skonstruować system oceny WH wyjątkowy i przodujący w świecie . Służy temu również maksymalna dokładność oceny pochodzenia zwierząt, nie tylko wpisanych do ksiąg, lecz również pozostałej części populacji, gwarantowana poprzez oficjalną akceptację pochodzenia, wyłącznie w przypadku udokumentowanego i zarejestrowanego unasienniania bądź pokrycia matki. Wiele znaczących w hodowli bydła HF krajów nie dopracowało się podobnego sposobu, borykając się z brakiem integralności danych o pochodzeniu, użytkowości i wartości hodowlanej zwierząt.
Ocena wartości użytkowej w Niemczech w pełni odpowiada międzynarodowym standardom systemu ICAR, a wielu obszarach daleko te wymagania przewyższa. Za przykład niech posłuży niemal stuprocentowy udział metody A4 - udoje próbne w cyklu 4-tygodniowym - podczas gdy w innych krajach stosowany jest cykl 6-cio lub nawet 8-mio tygodniowy. Podobnie długoletnią rutyną jest określanie w każdym udoju próbnym, poza % tłuszczu i % białka, także zawartości komórek somatycznych. W ujęciu międzynarodowym parametr ten jest oceniany z dużo rzadszą częstotliwością. Podobnie inne cechy, niekoniecznie związane z użytkowością mleczną, takie jak: przebiegi porodów lub powody brakowania, kolekcjonowane są z dużo intensywniej. Ze względu na decydującą rolę buhajów używanych w sztucznym rozrodzie, sprawą kluczowej wagi jest ocena wartości użytkowej ich potomstwa. W Niemczech testowana jest rocznie najliczniejsza na świecie grupa buhajów HF, krajowych programów hodowlanych. USA statystycznie wykazuje liczbowo większą ilość, w niej jednak jest niebagatelna grupa rozpłodników spoza oficjalnych programów hodowlanych, należących do syndykatów i właścicieli prywatnych.

Ilość rocznie testowanych buhajów HF oraz ilość córek na buhaja:

Kraj	Buhaje HF	Ilość córek
USA	1197	110,5
Niemcy	1037	113,8
Francja	617	77,2
DK/SWE/FIN	458	118,0
Holandia	453	166,7
Kanada	368	112,1
Włochy	320	115,0

Wyjątkowa jest również równomierność rozkładu ilości córek na buhaja, przekraczająca 100 w przekroju całej ocenianej populacji. Dzięki temu zapewnione zostały optymalne warunki porównania WH a potomstwo jest testowane we wszystkich warunkach genetycznych i środowiskowych.

2. Kompleksowość modeli wyceny
Gromadzenie pełnych i dokładnych danych, dotyczących cech istotnych dla ekonomii a także funkcjonalnych rozpoczęto w Niemczech stosunkowo wcześnie, co zaowocowało możliwością opracowania i doskonalenia metod oceny wartości hodowlanej. Prace te miały w znacznej mierze charakter pionierski a jej efekty zostały przeniesione na grunt praktyczny. Międzynarodowe uznanie dla niemieckich metod oceny wartości hodowlanej znalazły potwierdzenie w powołaniu ekspertów z tego kraju do niemal wszystkich fachowych gremiów europejskich. Najbardziej spektakularnym osiągnięciem oraz podkreśleniem wiodącej w świecie roli nad sformułowaniem i rozwojem współczynników hodowlanych było opracowanie w 1996 roku RZG - łącznego (zbiorczego) indeksu hodowlanego, który oprócz cech produkcyjnych uwzględniał również tzw. cechy funkcjonalne, takie jak: ilość komórek somatycznych, długowieczność, płodność czy przebieg porodów. Tym samym Niemcy wyprzedziły osiągnięcia innych krajów w tej dziedzinie o niemal 10 lat .

3. Neutralność - obiektywność oceny wartości hodowlanej
Szacowanie wyników oceny wartości hodowlanejdla bydła rasy holsztyńsko-fryzyjskiej przeprowadzane jest w Niemczech przez centrum obliczeniowe znajdujące się w miejscowości Verden. Jest to niezależna jednostka, nad której neutralnością czuwają liczne instytucje państwowe, związki hodowców i organizacje hodowlane, jak również stacje unasienniania. Jakość przeprowadzanych kalkulacji znalazła uznanie nie tylko w Niemczech. Luxemburg i Austria nie tylko korzystają z wiedzy i doświadczenia fachowców z Verden, ale także oddały do dyspozycji własne populacje HF, całkowicie włączając się do tego międzynarodowego projektu. Ponad-graniczna współpraca nie jest wyłącznie specjalizacją niemiecką. Międzynarodowe bazy danych dla krów nie są w obecnych czasach czymś niezwykłym, zdominowane są jednak zazwyczaj przez jedną organizację hodowlaną. Różnorodność korzystających z usług VIT Verden interesantów, czasem konkurujących ze sobą, gwarantuje baczny nadzór nad neutralnością i prawidłowością szacowania wartości hodowlanej, a z drugiej strony motywuje do udoskonalenia i rozwoju metod. System ten jako pierwszy na świecie otrzymał znak jakości ISO 9001-2000, potwierdzający dobrą, a może i najlepszą międzynarodową opinię.